| بهريكانا ٢٠٠ پشكداری دياری وهرگره |
| شانسێ خو تاقی بكه ب ٤ ژماران و ٢٠٠ پشكداريا وهرگره دياری بو سهر پشكداريێن ته |
نـــــامـــــه |
|
|
||||||
| توماركرن | زانــــیـــارى | لیستا ئهندامان | روژ ژمێر | گهریان | پشكداریێن ئهڤرو | ههمى پشكداریا وهك خواندى نیشان بده |
![]() |
|
|
ئامرازهكانی بابهت | شێوازێن نيشاندانێ |
|
|
#1 |
|
ئهندام
|
ثيَزانينيًن ديروكى
* سةركردىَ كورد ( قازى موحةممةد ) لريَكةفتى 31/3/1947 ل مةيدانا ضارضرا هاتية سيَدارةدان . * سوزا ( بلفور ) لريَكةفتى 2/11/1917 هاتية بةستن . * كومارا [[ مهاباد ]] لريَكةفتى 22/11/1946 هاتية دامةزراندن . * ثةيمانا ( سيظةر ) لـ 10/8/1920 هاتية بةستن . * شورةشا ( بوراق ) لسالا 1929 هاتية رويدان لـ فلةستينىَ . * ريَككةفتنا ( سايكس بثيكو ) لسالا 1916 هاتية موركرن ، دناظبةرا ( مارك سايكس ) نوينةرىَ بةريتانيا وثسثور دكاروباريَت روذهةلاتا ناظةراست و ( جورج بيكو ) ى قونسلىَ طششتيىَ فرةنسا . * لريَكةفتى 9/11/1799 ناثليون ثوناثةرت بوية سةروكىَ فرةنسا. * سةركردىَ كورد ( شيَخ مةحموودىَ حةفيد ) لـ 9/10/1956 ضوية بةر دلوظاتيا خودىَ . * لسالا [ 384 ـ ب.ز ] فةيلةسوفىَ يونانى ( ئةرستوظان ) ذدايك يوية . * شةرىَ دةربةندىَ بازيان ئةو شةر بو دناظبةرا شيَخ مةحمودىَ نةمر و هيَزيََن ئينطليزى هاتية رويدان . * خيلافةتا عةباسيا ل سةر دةستىَ مةغوليا هاتية ذناظ برن بسةروكاتيا ( هولاكو ) لـ 9/صةفرىً سالا 656 مشةختى بةرامبةر 15 فبرايةر 1258 زاينى . * راطةهاندنا جيهانيا مافيَن مروظى لريَكةفتى 18 صةفةرىَ 1369 مش . بةرامبةر 10/12/1948 ز. هاتية راطةهاندن . * لريَكةفتى 17/14/1946 كومارا مهاباد هاتة ذناظبرن . * لريَكةفتى 23/ ربيع الأول سالا 132 ضةرخىَ عةباسى دةستثيَكر * لريَكةفتى 27/ ذى الحجة سالا 132 ضةرخىَ ئومةوى هاتية بديماهيك ئينان . * سةركردىَ كورد شيَخ عبدالقادر شةفرينى لـ 27/5/1925 هاتية سيَدارةدان . * لريَكةفتى 21/9/1951 توركيا ضوية دناظ ( حلف الشمال الأطلسي ) دا . * سةركردىَ كورد ( شيَخ سةعيدىَ ثيران )) لشةظا 29ـ30 / 6/ 1925 هاتية سيَدارةدان . * قوتابخانا ( النصر ) لسالا [ 1070 ] ز. هاتية ئاظاكرن ل قاهيرة ذلايىَ سةركردىَ كوردىَ بوسلمان ( سةلاحةدينىَ ئةيوبى ) ظة . * شةرىَ ( ضالديَران ) لـ 23/8/1514 ز. هاتية رويدان دناظبةرا عوسمانيا و سةفةويا . * ثةيمانا ( زةهاب ) لـ 17/3/1639 هاتية موركرن دناظبةرا عوسمانيا وسةفةويا دا . * شورةشا ناوضا ئاميَديىَ لـ 15/7/1919 هاتية رويدان دذى ئينطليزى . * بريارا خوماليكرنا نوكةندىَ ( سويس ) لـ 26/7/1956 هاتية ثةسةند كرن . * كومارا ملليا ئيشتيراكيا جةزائير لـ 5/7/1962 هاتية دامةزراندن * لـ 22/5/1990 ئيَكطرتن دناظبةرا يةمةنا باشور و باكور دا هاتية راطةهاندن . * سةركردىَ مةغولى ( جةنطيزخان ) لـ 18/8/1227 ز. مرية * ثايتةختىَ دةولةتا ئومةوى ( ديمةشق ) بو و ثايتةختىَ دةولةتا عةباسى ( بةغدا ) بو . * ماوىَ حوكمرانيا خةليفيَن راشدى [ 30 ] سال بوون . * لـ 16 ربيع الأول 170 مشةختى ( هارون الرشيد ) بوية خةليفة * شةرىَ ( العربة ) لـ 24 ذوالحجة 12 مشةختى بةرامبةر 1/3/634 ز. هاتية رويدان . * لريَكةفتى 25 فبرايةر 1961 كويَتىَ سةربةخويت خو وةرطرتية. * لريَكةفتى 9/2/1963 عبدالكريم قاسم هاتية كوشتن . * ميَذويا ثيَشةسازيا ( سابينىَ ) ظةدطةريتةظة بو ضةرخىَ [ 20 ] ب.ز. * نظيسةرىَ كورد ( محةمةد ئةمين زةكى ) لـ 9/7/1948 لباذيَرىَ ( بةغدا ) ضوية بةردلوظانيا خودىَ . * هوزانظانىَ كورد ( ئةحمةدىض نالبةند ) لـ 9/9/1963 ضوية بةردلوظانيا خودىَ . * جةنطا جيهانيا ( دووىَ ) لـ 1/9 ديسةمبةر /1939رويداية ، دةمذميَر 4:45 سثيَدىَ . * لـ 3/9/1793 كومةلا نيشتيمانيا فرةنسى ثيَكهاتن لسةر دستورىَ فرةنسى كر . * جةنطا ناظخوييا ئةمريكى لسالا 1861 هاتية رويدان . * زانا و بانطةوازىَ كورد ( سةعيد نورسى ) لـ 27 رمةزانىَ 1379 مشةختى بةرامبةر 21/3/1960 ز. لباذيَرىَ ( ئورفة ) ضوية بةردلوظانيا خودىَ . * لسثيَدةيا روذا سىَ شةمبى 20 جمادى الأولى 857 مش . بةرامبةر 29/5/1453 عوسمانيا بسةروكاتيا ( محمد الفاتح ) [ قوستنتينية ] لبن دةستىَ بيَزنتيا رزطار كر . * لريَكةفتى3/8/1934 ( ئةدولَف هتلةر ) سةروكاتيا ئةلمانيا وةرطرتية . * شةرىَ ( بلاط الشهداء ) لـ 1/رةمةزانىَ /114 مش. بةراميةر 732 ز. هاتية رويدان دناظبةرا بوسلمان و فرةنسا دا لفرةنسا . * لريَكةفتى 4 شةعبانىَ سالا 362 مش. بةرامبةر 30/5/973 ز. خيلافةتا ( فاتميا ل [ مسرىَ ] دةست ثيَكرية . * لريَكةفتى 19 / يناير / 1405 ز. سةركردىَ مةغولى ( تةيمورلةنط ) مرية . * ثيَكهاتيا ( بنيادم ) لـ 22/4/1919 هاتية بةستن دناظبةرا ليبيا و ئيتاليا دا . * باذيَرىَ ( قودس ) لسالا [ 4000 ] ب.ز. هاتية ئاظاكرن ذلايىَ ( يةبوليا ) ظة . * لريَكةفتى 3/9/1781 بريتانيا دانثيَدان بسةربةخوييا ويلايةتيَن ئيَكطرتييَن ئةمريكى كرية . * كورتترين جةنط ئةو جةنطة بو دناظبةرا سولتانىَ عوسمانى ( زةنطبار خالد ) وبريتانيا لـ 27/8/1896 ، ظى شةرى تنىَ (37) دةقيقا ظةكيَشا . * شةرىَ دناظبةرا كوريا باشور وكوريا باكور لـ 25/6/1950 رويداية ، و لـ 27/7/1953 بديماهيك هاتية ، ودظى شةريدا (5000000 ) ثيَنج مليون كةس هاتينة كوشتن . * خودانىَ مةزنترين ئيمبراتوريةت دميَذويَ دا ئيمبراتورىَ مةغولى (جةنطيز خان )ـة . * كونطرىَ ( سانريمو ) لـ 25/4/1920 هاتية بةستن ،دناظبةرا فرةنسا و بريتانيا دا . * ئةمريكا 1492 هاتية ئاشكراكرن ، ذلايىَ ( ماجيلان ) ظة . * ريككةفتنا ( يافا ) لـ 18/2/1229 هاتية بةستن دناظبةرا ( كامل ثاشا ) و ( فردريَكىَ دووىَ ) دئةنجام دا باذيَرىَ قودس هاتة دان بو ئيمبراتورى بو ماوىَ ( 10 ) سال و ( 5 ) هةيظ و (40 ) روذا. * لريَكةفتى 27/5/1969 دهوك بوية ثاريَزطةه . * شورةشا رةوشةنبيرى لسالا 1966 تا 1969 هاتية رويدان لضينىَ * ديماهيك خةليفىَ ئومةوى ( مةروان كورىَ محةمةد ) بو . * لريَكةفتى 6/8/1945 ئيَكةمين بومبا ناظوكى هاتية هاظيَتن ذلايىَ ويلايةتيَن ئيَكطرتى ييَن ئةمريكة ظة لسةر باذيَرىَ هيروشيما يىَ ذاثونى . * ريَككةفتنا ( الرملة ) دناظبةرا ( سةلاحةددين ئةيوبى ) و (ريتشارد ) دا لريَكةتى 2/9/1192 ز. هاتية بةستن . * دةما كو دةولةتا جوهيا هاتية راطةهاندن كرن لـ 14/5/1948 ثشتى بورينا ( 11 ) دةقيقا سةروكىَ ئمريكى دانثيَدان ثيَكر . * ميَذو نظيَسىَ كورد ( شةرةفخانىَ بةدليسى ) لـ 25/2/1543 ز. ذدايك بوية . * لريَكةفتى 25/4/1507 ئةمريكا بظى ناظى هاتية بناظ كرن . * ناظىَ دروست يىَ سةركردىَ كورد قازى محةمةد (موحةممةد كورىَ عةلى كورىَ قاسم)ـة . * ناظىَ ( فارس)ى هاتة طوهارتن بو ( ئيران ) لسالا 1935 . * سولتانىَ عوسمانى ( عبدالحميدىَ دووىَ ) لروذا ضارشةمبى 16/ شةعبانىَ 1258 مش. بةرامبةر 22/9/1842 ز. ذدايك بوية ، ولروذا ثيَنج شةمبى 11 شةعباتىَ 1293 مش. 31/8/1920 هاتية بةستن . * دريَذترين فةرمانرةوايى ديَذويَدا فةرمانرةواييا ( ( مينهيتى ثاشا ) ية لسالا 1279 ز. فةرمانرةواييا دةست ثيَكرية تا سالا 1374 ئانكو 95 سالا خاياند . * سةركردىَ ليبى ( عمر المختار ) لروذا ضارشةمبى دةمذميَر 9سثيَدىَ 4 جمادى الأولى 1350 مش. 16/9/1931 ز. لباذيَرىَ ( سلوق ) هاتية سيَدارةدان . * لريَكةفتى 20/11/1959 مافىَ زاروكى هاتية راطةهاندن . * لريَكةفتى 1/9/1971 دةولةتا ( قةتةر ) هاتية راطةهاندن . * سةركردىَ ئةلمانى ( ئةدولف هتلةر ) لسالا 1889 ل بروانا ذدايك بوية لنةمسا ذيَرى . * لـ 7 رةمةزانىَ 361 مش. جاميعا ( الأزهر ) هاتية دامةزراندن لسةر دةستىَ ( جوهر العقلي ) . * شةرراوةستيان دناظبةرا توركيا و يونان دا لريَكةفتى 21/10/1992 هاتية بةستن . * كونطرىَ سانفرانسيسكو لـ 25/4/1945 هاتية بةستن . * لريَكةفتى 16/3/1988 ( حةلةبضة ) هاتية كيميا بارانكرن . * دوو وةلاتيَن دى بو جوهيا هاتنة دةستنيشانكرن ذبلى فلةستينىَ كو بو ببيتة وةلَات ، كو ثيَك هاتبون ذ ( ئوطةندا ) ل ئةفريقيا و ( ئةرجةنتين ) ل ئةمريكا ذيَرى . * لريَكةفتى 1/4/1917 باذيَرىَ خانةقين هاتية داطيركرن ذلايىَ روسيا ظة . * لةشكةرىَ عيراقىَ لـ 6/1/1921 هاتية دامةزراندن . * ريَككةفتنناما خيانةتكارانة يا جةزائير لـ 6/3/1975 هاتية بةستن دناظبةرا حكومةتا عيراقىَ وئيرانىَ ظة . * مةليك فةيسةلىَ ئيَكىَ لـ 20/5/1885 لباذيَرىَ مةككةهىَ ذدايك بوية و لـ 23/8/1921 بوية ثاشايىَ عيراقىَ و لـ 8/9/1933 لباذيَرىَ ( برن ) ضوية بةردلوظانيا خودىَ . * زانكويا ( الزيتونية ) يا تونسى واليىَ ئومةوى ( عبدالله كورىَ حيجابى ) ئاظاكرية ، لسالا ( 14 مش. ـ132 ز. ) . * ئةرىَ ( عين جالوت ) لروذا ئةينى 25 رةمةزانىَ 658 مش. رويداية ، دناظبةرا مةغوليا و مةماليكيَن مسرىَ . * سةركردىَ كوردىَ بوسلمان ( سةلاحةددبن ئةيوبى ) لسالا ( 533 ) مش. ( 1137 ) ز. لباذيَرىَ تكريت ذدايك بوية و لسالا ( 589 مش. ) ( 4/3/1193 ز.) ضوية بةردلوظانيا خودىَ ، ناظىَ وى يىَ دروست : ( سةلاحةددين كورىَ نةجمةددين كورىَ سادىَ كورىَ مةروان ) . * دةستةكا نةتةويَن ئيَكطرتى لـ 25/4/1945 هاتية دامةزراندن . * ميَرنشينا بادينان لسالا 1262 هاتية دامةزراندن ذلايىَ شيَخ ( بةهائةددين شيَخ شةمسةددين ) . * لـ 11/11/1918 شةرىَ جيهانى يىَ ئيَكىَ ديماهيك هاتية . * شورةشا بةندا دذى ئيمبراتورىَ رومانى لسالا 73 ب.ز. هاتية رويدان ، بسةروكاتيا ( ئةسبرتقوس ) . * ئةسكةندةرىَ مةقدونى لسالا 323 ب.ز. ضوية بةردلوظانيا خودىَ، لباذيَرىَ ( بابل ) . ثيَزانينَن زانستى * طرانترين طاز بكيَشىَ ( رادون )ـة . * توخمىَ ( بلوكونيوم ) ذلايىَ زانايىَ ئةمريكى ( سيبورج ) ظة هاتية ئاشكراكرن لسالا 1940 . * مروظىَ توشى نةساخيا كرمىَ ئةسكارس دبيت ئةظ كرمة روذانة ( 200 ) هزار هيَكا دكةت لريظيكا مروظىَ توشبويدا . * ئةختةرىَ ( زوحةل ) 1,4 مليار كم . ذ روذىَ يا ديرة . * دريَذترين روذيَت سالىَ 21ى يونيو ية ، دريَذاهيا وىَ دطةهيتة 14 دةمذميَر و 4 دةقيقا . * دبيَذنة زانستىَ شينوارا ( ئةركيولوجيا ) . * دبيذنة زانستىَ ضيظانوك و ئةفسانا ( ميتولوجيا ) . * دريَذترين هةستى دلةشىَ مروظى دا ، هةستيىَ رانى ية . * سالةكا روناهيىَ بةرامبةر [ 9460 ] مليار كيلوميترا نة . * نيَزيكترين ئةختةر بو عةردى روذة ، فرةهيا وىَ دطةهيتة [139200 ] كم. * مروظ 72 زةفلةكيَن لةشىَ خو بكار دئينيت ذ بو طوتنا ثةيظةكىَ . * دهةر ضبكةكا ئاظىَ دا ( 50 ) مليون ( ضرومة ) ييَت تيَدا . * نيَزيكترين ستيَر بو ئةردى ستيَرا ( ئةلفا سينتورى ) ية ، كو [40] مليون كم . يا ذئةردى ديرة . * ئةختةرىَ ( ئورانوس ) لسالا 1781 ز. هاتية ئاشكراكرن ، ذلايىَ (وليةم هيَرشل ظة ) . * ناظىَ ظايروسىَ نةخوشيا ( ئيدزىَ ) [ hiv ]ـة . * ئةو تيشكا ضينا ( ئوزون ) دميَذيت دبيَذنىَ ( فوق البنفسجية ) . * بةربةلاظةترين نةخوشى لدةف مروظى ( ثةرسيظ )ـة . * 000’600’149 روذ ذ ئةردى يا ديرة . * هويا نةخوشيا شةكرىَ كيَمبونا هرمونىَ ( ئةنسولين )ـة . * كيَشا دلىَ مروظى نيَزيكى 230 تا 240 طراما ية . * لةشىَ مروظى ذ 50 بليون شانا ثيَك دهيَت . * لةشىَ مروظى روذانة ثيَتظى 1000 مليطراميَن كالسيومى و 500 مليطراميَن مةطنسيومى هةية . * لةشىَ مروظى ذ 656 زةظلةكا ثيَك دهيَت . * لةزاتيا هزركرنىَ لدةف مروظى 150 ميلن لدةمذميَرةكىَ دا . * طوهىَ راستىَ ثتر هةستا طوه ليَبونىَ هةية ذ طوهىَ ضةثىَ . * غازا هيليوم لسالا 1868 ز. هاتية ئاشكراكرن ذلايىَ (جول جانسان ) ظة . * مةزنترين مةوسوعا ثزيشكى لجيهانا ئيسلامى ( الحاوي )ـة دانةرىَ وىَ ( ئةبو بةكر الرازى )ـة . * ناظىَ زانستى يىَ مانا هزرىَ ( ئامينسيا ) ية . * دبيَذنة زانستىَ دةرمانخانىَ ( فارماكولوجيا ) . * ناظىَ زانستى يىَ طيَضىَ ( كبريتيَن كالسيومى ) ية . * ناظىَ زانستى يىَ تةباشيرىَ ( كاربونيَن كالسيومى ) ية . * ناظىَ زانستى يىَ برنجىَ ( ئوريزا شاتيظا ) ية . * ناظىَ زانستى يىَ سيَظىَ ( بايرس مالس )ـة . * ناظىَ زانستى يىَ تةمةرهندىَ ( سمارندس ئةنديكا ) ية . * ناظىَ زانستى يىَ ثرتةقالىَ ( سيترس سيننس )ـة . * ضرترين كانزا ( ئوزميوم )ـة . * زانايىَ عيراقى ( حةسةن كورىَ هةيسةم ) لسالا 965 ز. لباذيَرىَ ( بةسرا ) ذدايك بوية ، ولسالا 1309 ز. لـ قاهيرة ضوية بةر دلوظانيا خودىَ . * ميَشكىَ مروظى روذانة ثيَتظى ( 1000 ) ليتريَن خوينىَ ية ، ذبةر كو بشيَت كارىَ خو بكةت . * ئةختةرىَ ( موشتةرى ) 10 دةمذميَرا لدور خو دزظريت . * دانةرىَ زانستيَن كيميايىَ زانايىَ عةرةبى (جابرىَ كورىَ حةيانى) ية . * توخمىَ سةرةكى بو ضيَكرنا نايلونى رةذى ية . * طرانترين كانزا لسروشتيدا ( كادميوم )ـة . * دوةم ئوكسيدىَ كاربونى تيَتة بكارئينان بو ئاطرظةمراندىَ . * فةيلةسوفىَ ئةندةلوسى ( إبن رشد ) لسالا 1198 ز. ضوية بةر دلوظانيا خودىَ . * زانايىَ بناظ و دةنط ( توماس ئةديسون ) دذيانا خودا [ 1300 ] داهيَنان كرينة . * مةزنترين ذيَدةرىَ فيتامين ( g ) دناظ شينكاتيَدا لناظ فلفليَن كةسك دا هةية . * خوشترين رةنط بو ضاظى ( كةسك و شين و زةرن ) . * رةنطىَ سور بو راوةستيانا ترومبيَلا بكار ئيناية ، ضنكة رةنطىَ سور وةستيَنةرة ( متعب ) بو ضاظا . * دبيَذنة ئاميرىَ زيَرةظانيكرنا دياردا بيظةلةرزا ( سيسموطراف ) . * دبيَذنة زانستىَ سروشتىَ ئةردى ( جيوفيزيا ) . * دبيَذنة زانستىَ ضينيَن ئةردى ( جيولوجيا ) . * دبيَذنة ئاميرىَ ثيظانا لةزاتيىَ ( ئةنيموميتر ) . * دبيَذنة ئاميرىَ ثيظانا ريَذا شةهىَ لناظ سةقاى ( هايطروميتةر ) . * دبيَذنة زانستىَ ميكروبيَن لةشىَ مروظى ( باثولوجى ) . * دبيَذنة يةكا ثيظانا هيَزا دةنطى ( ديسيبل ) . * دبيَذنة زانستىَ زةريايىَ ( ئوكانوطرافى ) . * سةرجةمىَ هةستيكيَن سةرىَ مروظى [ 29 ] هةستيكن . * زانستىَ ( ئيثولوجيا ) ليَنيَرينىَ لرةفتاريَن طيانةوةران دكةت . * زاراظىَ ( هيدروفوبيا ) تيَتة بكارئينان بو ترسيانىَ ذ ئاظىَ . * هةذمارا ثةراسييَن قةفةسا سنطى [ 24 ] ثةراسى نة . * طرانترين طةرديلة لسروشتيدا ( يورانيوم )ـة كو ذ [ 92 ] ئةليكترونان ثيَك دهيَت . * زانايىَ بناظ و دةنط ( جيمس وات ) لـ 19/ يناير 1736 ذدايك بوية . * زانايىَ ئينطليزى خودانىَ بيردوزا وةرارىَ ( ضارلز داروين ) لـ 12 فبراير 1809 ذدايك بوية . * داهيَنةرىَ ئاميرىَ ( ضاثىَ ) طوتنبةرط . لسالا 1468 ضوية بةر دلوظانيا خودىَ . زانايىَ ئينطليزى داهيَنةرىَ تيَلةفونىَ ( طراهام بيل ) لسالا 1847 ذدايك بوية . * دانةرىَ ( علم الفلك ) زانا ( البيروني ) ية . * كيَمترين طاز دهةبونىَ دا ( ئةستاتين )ـة . * لةشىَ مروظى ذ ( 206 ) هستيكا ثيَك دهيَت . * ميكروبىَ نةخوشيا كوليَرايىَ زانايىَ ئةلمانى ( روبةرت كوخ ) ئاشكرا كرية لسالا 1883 . * سظكترين طاز دهةبونىَ دا ( هيدروجين )ـة . * دبيَذنة زانستىَ ثةروةردةى ( بداطوجيا ) . * سظكترين كانزاد دهةبونىَ دا ( ليثيوم )ـة . * هيَزا كيَشكرنىَ لسةر ئةردى ( 6 ) جارا ثترة ذ هيَزا كيَشكرنىَ لسةر هةيظىَ . * هةذمارا ثةراسييَن ثشتا مروظى ( 12 ) جوتيَن ثةراسيا نة . * طرانيا طويا ئةردى دكةظيتة مةككةها ثيروز ( وبالذات ) كةعبةيا ثيروزدا . * بناظدارترين زاناييَن ناظوكى ( بالتون )ـة . * لسالا 1738 لةزاتيا دةنطى لناظ هةواى هاتية ئاكراكرن . * ثلازما ( 90% ) ذئاظىَ ثيَك دهيَت . * زانايىَ بناظ و دةنط ( توماس ئةديسون ) لريَكةفتى 11/2/1847 لباذيَرىَ ( ميلان ) لـ ئيتاليا ذدايك بوية ، و لريَكةفتى 18/10/1931 ضوية بةردلوظانيا خودىَ . * زانايىَ بناظ و دةنط ( ئانيشتاين ) لريَكةفتى 17/3/1879 لباذيَرىَ ( ئولم ) ل ئةلمانيا ذدايك بوية ، ولريَكةفتى 18/4/1955 لباذيَرىَ ( برنستون ) ضوية بةر دلوظانيا خودىَ . * هةذمارا ليَدانيَت دلىَ زاروكى ذنوى بوى ( 125 تا 160 ) ليَدانن د دةقيقيَدا . * زظرينا خوينىَ يا مةزن زانايىَ عةرةب ( عةلى كورىَ عةباس ) ئاشكرا كرية . * زظرينا خووينىَ يا بضيك زانايىَ عةرةبى ( إبن النفيس ) ئاشكرا كرية . * زانايىَ ئينطليزى ( ووليةم هارظى ) زظرينا بضيكا خوينىَ ويا مةزن بشيَوىَ بير و دوزى سةلماندية . * بهيَزترين زةظلةك دلةشىَ مروظى دا زةظلةكيَن دلى نة . * سالةكا ئةختةرا مةريخىَ بةرامبةر 687 روذيَن ئةردى نة . * نوذدارىَ بناظ و دةنط ( إبن سينا ) لـ 1 رةمةزانىَ 428 مش. ضوية بةردلوظانيا خودىَ ، ناظىَ وى يىَ دروست ( حسيَن كورىَ عبدالله )ـة . * نيَزيكترين ستيَر ذ كومةلا روذىَ ( 25000 ) مليار ميلا ذ كومةلا روذىَ يا ديرة ، ناظىَ وىَ ( بروكسيما سنتورى ) ية . * لةزاتيا دةنطى دناظ باى دا 335 ميترن د ضركىَ دا . * ئةختةرىَ ( ثلوتو ) لسالا 1930 هاتية ئاشكراكرن . * لةزاتيا زظرينا ئةردى لدور روذىَ 11000 كم. لدةمذميَرةكىَ دا . * هةذمارا ددانيَن مروظى دهةر رةخةكيَدا ( 32 ) ددانن . * ئيَكةمين كةس ضوية سةربانىَ هةيظىَ ( يورى جاطارين ) بو لـ12/4/1961 . ثبَزانينيَن جوطرافى * روبةرىَ وةلاتيَن ئيسلامى ( 32 ) مليون كم. . * دريَذترين ريبار لجيهانىَ ريبارىَ ( نيل )ـة ، دريَذاهيا وى دطةهيتة [ 6670 ] م. * ( الأخشبان ) ناظىَ دوو ضيانة ل مةككةها ثيروز . * ضيايىَ ( ئةلب ) دكةظيتة ئةمريكا لاتينى . * ( خةندةق ماريانا ) دكةظيتة سةر زةريا هادى ، كيراتيا وىَ ( 1102 ) ميترن . * فرةهيا ( هادى ) دطةهيتة ( 16538400 ) م. * مةزنترين بيابان لجيهانىَ بيابانا ( مةزن )ـة رووبةرىَ وىَ دطةهيتة ( 3 ) مليون و ( 500 ) هزار ميليَن ضوارطوشة . * مةزنترين وةلات بو بةرهةمئينانا زةيتونا ( تونس )ـة . * مةزنترين دةرياضا شرين لجيهانىَ دةرياضا ( بيكال )ـة لـ سيبيريا دريَذاهيا وىَ ( 380 ) ميلن وثاناتيا وىَ ( 46 ) ميلن و كيراتيا وىَ ( 6300 ) ثيَنة . * ضيايىَ ( ثريَنس ) دكوظيتة وةلاتىَ ئيتاليا . * ناظىَ كةظنىَ ( نيويورك ) ( نيونزرلاندة ) لسالا 1664 ز. هاتة طهورين . * مةزنترين ريبار لكيَشوةرا ئةوروثا ريبارىَ ( ئةلفولجا ) ية . * بلندترين كوثيتك لكيَشوةرىَ ئةفريقيا طوثيتكا ضيايىَ (كلمنجارو ) ية ل ( تنزانيا ) . * بلَندترين كوثيتكا ضيايىَ بةفرىَ لجيهانىَ كوثيتكا ضيايىَ ( طرين لاند )ـة . * ناظىَ كةظنىَ باذيَرىَ ( ئةستةنبولَ ) ( قوستةنتينية ) ية . * روبةرىَ كةشميرىَ [ 86024 ] ميليَن ضوار طوشة نة . * مةزنترين حةوزا ريبارى لجيهانىَ حةوزا ريبارىَ ( ئةمازون )ـة . * مةزنترين نيمضةدورطة لجيهانىَ نيمضةدورطةها عةرةبة . * فرةهيا ئةردى دطةهيتة [ 12756 ] كم 2 . * هةذمارا وةلاتيَن ثةشدار د ( الحلف الأطلسي الشمالي ) دا [ 19 ] وةلاتن . * دةريا ( غةزال ) دطةظيتة وةلاتىَ سودان . * ثايتةختىَ ذاثونىَ يىَ كةظن ( كيوتو ) بو ، لسالا [ 1868 ] هاتة طهورين بو ( توكيو ) . * دبيَذنة كيَشوةريَن ( ئاسيا ) و ( ئةوروثا ) ثيَكظة : ئوراسيا . * مةزنترين دةرياضة لجيهانىَ دةرياضا ( قةزوين )ـة ، رووبةرىَ وىَ 000’173 كم2 . * ضيايىَ ( ديورفيف ) دكةفيتة سةر ريىَ هةيظىَ . * مةزنترين دةريا طرتى ( دةريا سثيا ناظةراست )ـة . * مةزنترين ريبار ل ئةمريكا باكور ( مسيسيبى ) ية . * مةزنترين وةلاَت ل كيَشوةرىَ ئةفريقيا ( سودان )ـة . * بضيكترين وةلاَت لجيهانىَ ( فاتيكان )ـة ، ل ئةوروثا رووبةرىَ وىَ [ 440 ] ونةمة . * ناظيَن كةفن يىَ وةلاَتىَ جيبوتى : ( العفار) و( الحبيسى ) بوو * ريبارىَ ( ئةمازون ) لسالا 1499 هاتية ئاشكراكرن ذلايىَ ( ئةمريطو فيسبوضى ) ظة . * وةلاَتىَ ثتر هةميا باران لىَ تيَن ( كولومبيا ) ية . * مةزنترين بانى لجيهانىَ باتيا ( تيت )ـة . * ريبارىَ ( نيل ) لـ 9 وةلاَتا رادبوريت . * زمانىَ رةسمى لـ ئةفغانستانىَ ( باشتونى ) ية . * مةزنترين شيرهة لجيهانىَ شيرها ضينىَ ية لسةر دةمىَ (ضين شيهوانط ) ، هاتية ئاظاكرن ( 246 ـ 210 ) ب.ز. . دريَذاهيا وىَ دطةهيتة [ 360 ] كم . * دريَذترين سيلاظ لجيهانىَ سيلاظا ( ئةنجيل )ـة ، ل وةلاتىَ فةنزويَلا دريَذاهيا وى [ 979 ] مةترن . * كةنداظىَ بةرازا دكةظيتة وةلاتىَ كوبا . * مةزنترين دورطةه لجيهانىَ دورطةها ( طرين لاند )ـة ، رووبةرىَ وىَ ( 1275000 ) كم2 . * هةذمارا كوماريَن لئيَكةتيا سوظييَتى ظةبوين ( 15 ) كومارن . * بلَندترين دةرياضة لجيهانىَ دةرياضا ( تيتى كاكا ) ية . * رووبةرىَ وةلاتيَن عةرةبى لكيَشوةرىَ ئةفريقيا ( 9 ) مليون كم2 . * ناظىَ كةظنىَ باذيَرىَ ( نابلس ) ( شكيم ) بو . * لجيهانىَ ( 44 ) باذيَر هةنة ناظىَ وان ( ئةسكةندةرية ) . * كيرترين زةريا لجيهانىَ زةريا ( هادى ) ية ، كيرترين خالا وىَ 10924 مةترن . * ثايتةختىَ ويلايةتا ( تكساس ) يا ئةمريكى ( ئوستن )ـة . * مةزترين طزيرتة لجيهانىَ طزيرتا (طرينلاند )ـة ، دكةظيتة دناظبةرا ئةمريكا باكور و ئةوروثا دا . * هةذمارا وةلاتيَن بةشدار دئيَكةتيا ئةوروثى دا ( 15 ) وةلاتن . * بلَندترين كوثيتك لـ فلةستينىَ كوثيتكا ضيايىَ ( جرمق )ـة ( 1208) ميترا ذريىَ دةريايىَ يىَ بلَندة و دكةظيتة دةظةرا ( الخليل ). * وةلاتىَ خودانىَ ثترين بةرهةمىَ زيَرى ( ذيَريا ئةفريقيا ) ية . * ناظىَ كةظنىَ باذيَرىَ ( بيت لحم ) ( بيتليهم )ـة . * مةزنترين دورطةه لدةريا سثيا ناظةراست دورطةها ( سةقلية ) ية. * وةلاتىَ خودانىَ ثترين بةرهةمىَ نةفتىَ ( روسيا ) ية . * مةزنترين سكر لجيهانىَ سكرىَ ( ديكنسىَ مةزن )ـة لسويسرا ، بلَنداهيا وى 932 ثيَنة . * هشكترين جه لسةر ريىَ ئةردى دةظةرا ئةريكا ية لوةلاتىَ ضيلى ، تيَكراييا باران بارينىَ سالانة ذ 05’0 نابوريت . * ثايتةختىَ ضينىَ يىَ كةظن ( نانكين ) بو لسالا 1949 هاتة طهورين بو ( ثكين ) . * ثايتةختىَ هندىَ يىَ بةرىَ ( كلكتا ) بو لسالا 1912 هاتة طهورين بو ( نيودلهى ) . * بلَندترين نافورا ئاظىَ لجيهانىً نافورا ( جنيف )ـة ، بلَنداهيا وىَ 130 مةترن ، لةزاتيا دةرئيَخستنا ئاظىَ ( 200 ) كم لدةمذميَرىَ دا * تنىَ وةلاتةكىَ عةرةبى هيَلا ئيستيوائى داناظدا دبوريت كو ئةو ذى ( سومال )ـة . * كةرستىَ سةرةكى ذبو ضيَكرنا شيشةى ( خيزة ) . * ثايتةختىَ بةرىَ يىَ فرةنسا ( ظرساى ) بو لسالا 1682 تا 1789 . * مةزنترين وةلات بو بةرهةمئينانا ئاسنى ( روسيا ) ية . * نيَزيكترين باذيَر بو جةمسةرىَ باكور ( موسكو ) ية . * مةزترين وةلاتىَ ئيسلامى بدانيشتوانى ( ئةندونيسيا ) ية ، هةذمارا خةلكىَ وىَ دطةهيتة 000’013’071 كةسا . * مةزنترين وةلات بو بةرهةمئينانا زيئبةقى ( كةنةدا ) ية . * سةروكانيا ريبارىَ نيلىَ شين دةرياضا ( تانا ) ية لحةبةشىَ . * طةرمترين دةظةر لجيهانىَ حةوزا ( فزان )ـة لوةلاتىَ ليبيا . * وةلاتىَ ثترين بةرهةمىَ رةذيىَ ويلايةتيَن ئيكطرتييَن ئةمريكا نة . * ديرترين طزيرتة ذهشكاتيىَ طزيرتا ( بتكيرن )ـة ، 2670 كم ذزةريا ئةتلةسى يا ديرة . * بهيَزترين بوركان سالا 1960 هاتية رويدان لوةلاتىَ ضيلى ل سان بيدرو ، بلَنداهيا وىَ 6045 مةتربون . * مةزترين ضيا لجيهانىَ ضيايىَ ( هةمةلايا ) ية . * كةظنترين نةخشة ميَذوويا وىَ ظةدطةريَتةظة بو سالا 3800 ب.ز. لوةلاتىَ ( رافيدةين ) . * مةزنترين ثايتةخت لجيهانىَ ثايتةختىَ ذاثونىَ ( توكيو ) ية . * ضيايىَ ( ئةلب ) دكةظيتة ئةرمريكا لاتينى . * دبيَذنة كةنداظىَ مةكسيكى تاخىَ مرنىَ . * كومارا ( ضاد ) دكةظيتة ئةفريقيا ، ثايتةختىَ وىَ ( ئينجامينا )ية * شاهنشينا نيثال دكةظيتة ئاسيا ، ثايتةختىَ وىَ ( كتمةندو ) ية . * كومارا سلوظينيا دكةظيتة ئةوروثا ثايتةختىَ وىَ ( لوبليانا ) ية . * كومارا سورينام دكةظيتة ئةمريكا باشور ، ثايتةختىَ وىَ (باراماريبو ) ية . * وةلاتىَ سان لوسيا دكةظيتة ئةمريكا باكور ، ثايتةختىَ وىَ ( كاستريز )ـة . * مةزنترين طزيرتا ئاظا شرين طزيرتا ( ماراهو ) ية لـ بةرازيل . * شاهنشينا ماليزيا دكةظيتة ئاسيا ، ثايتةختىَ وىَ ( كوالامبور )ـة . * ئيَكةتيا ميانمار دكةظيتة ئاسيا ، ثايتةختىَ وىَ ( رانطون )ـة . * كومارا ( ساحل العاج ) دكةظيتة ئةفريقيا ، ثايتةختىَ وىَ (ياموسوكرو ) ية . * كومارا ( جزر القمر ) يا ئيَكطرتيا ئيسلامى دكةظيتة ئةفريقيا ، ثايتةختىَ وىَ ( مورونى ) ية . * شاهنشينا ( ليسوسو ) دكةظيتة ئةفريقيا ، ثايتةختىَ وىَ (ماسيرو) ية . * كومارا كولومبيا دكةظيتة ئةمريكا باشور ، ثايتةختىَ وىَ ( بةطةتا ) ية . * ميرنشينا ( ئةندورا ) دكةظيتة ئةوروثا ، ثايتةختىَ وىَ (ئةندورولا فيلا ) ية . * كومارا هاييتى دكةظيتة ئةمريكا باكور ، ثايتةختىَ وىَ (بورتوبرينس )ـة . * كومارا قوبرس دكةظيتة ئاسيا ، ثايتةختىَ وىَ (نيقوسيا ) ية . * كومارارومانيا دكةظيتة ئةمريكا باكور ، ثايتةختىَ وىَ ( تاراوا ) ية * كومارابنطلادش دكةظيتة ئاسيا ، ثايتةختىَ وىَ ( داكا ) ية . * كومارا موزةمبيق دكةظيتة ئةفريقيا ، ثايتةختىَ وىَ ( مابوتو ) ية * كومارا بوليفيا دكةظيتة ئةمريكا باشور ، ثايتةختىَ وىَ ( لاباز )ـة * كومارا بالاو دكةظيتة ئةمريكا باكور ، ثايتةختىَ وىَ ( كورور )ـة . * توفالو دكةظيتة ئةمريكا باكور ، ثايتةختىَ وىَ ( فونافوتى ) ية . * كومارا فنلةندا دكةظيتة ئةوروثا ، ثايتةختىَ وىَ (هلسنكى ) ية . * شاهنشينا ( ليشتنسين ) دكةظيتة ئةوروثا ، ثايتةختىَ وىَ ( فادوز )ـة . * كومارا ئازةربيجان دكةظيتة ئاسيا ، ثايتةختىَ وىَ ( باكو ) ية . * كومارا مةدغةشقةر دكةظيتة ئةوروثا ، ثايتةختىَ وىَ ( ئةنتانانا ريفو ) ية . * كومارا ظيةتناما ئيشتيراكى دكةظيتة ئاسيا، ثايتةختىَ وىَ ( هانوى) ية . * كومارا بوسنة و هيَرسك دكةظيتة ئةوروثا ، ثايتةختىَ وىَ ( سةراييظو) ية . * كومارا سوازيلاند دكةظيتة ئةفريقيا، ثايتةختىَ وىَ ( ئةمبابان )ـة * برباريوس دكةظيتة ئةمريكا باكور ، ثايتةختىَ وىَ (بريدج تاون)ـة * كومارا بةرازيل دكةظيتة ئةمريكا باشور ، ثايتةختىَ وىَ ( بةرازيليا ) ية . * دةوقيل لوكسومبورط دكةظيتة ئةوروثا، ثايتةختىَ وىَ باذيَرىَ ( لوكسومبورطة ) . |
|
|
|
|
|
|
#2 | ||||||||||
|
ئهندامێ زیڤى
|
ده ست خوش برا بو فان بيزانينا
سه ركه فتي بي يارب |
||||||||||
|
|
|||||||||||
|
|
|
#3 |
|
ئهندام
|
سوباس بۆته ژى تو هیژاى برا
|
|
|
|
|
|
|
#4 | ||||||||||
|
سهرپهرشتێ گشتی
|
دهست و تبلێن ته دزێرين بن بو ڤێ بابهتی كو زور تريت بيرهوهريين كوردا يێن تيدا ئهس باوهرم پرانيا بيرهوه ريا يين دڤي بابهتی دا ههين دووباره دهست خوهش بي |
||||||||||
|
|
|||||||||||
|
|
|
#5 |
|
ئهندام
|
سوباس بۆته ژى
|
|
|
|
|
|
|
#6 | ||||||||
|
ئهندامێ چالاك
|
دةست خوش برا
سةركةفتي بي اينشاللة |
||||||||
|
|
|||||||||
|
|
|
#7 | |||||||||
|
سهرپهرشتا جيهانا ئافرهتا
|
ده ستیت ته خوش بن
سه رکه فتی بی |
|||||||||
|
|
||||||||||
|
![]() |
| ئامرازهكانی بابهت | |
| شێوازێن نيشاندانێ | |
|
|